فایل تحقیق : پایان نامه ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی : بررسي دفينه از ديدگاه فقهاي اماميه و حقوق موضوعه ايران

گرایش : فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان :   بررسي دفينه از ديدگاه فقهاي اماميه و حقوق موضوعه ايران

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد ياسوج

 دانشكده علوم انسانی، گروه الهیات

پايان‌نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد «M.A.»

گرایش: فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان:

بررسي دفينه (گنج) از ديدگاه فقهاي اماميه و حقوق موضوعه ايران

استاد راهنما:

دكتر محمدرضا شاهرودی

 استاد مشاور:

آقای مهران جعفری

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                              صفحه

چكيده 1

مقدمه 2

فصل اول: کلیات

1- كليات 4

1-1- طرح تحقيق 4

1-1-1- بيان مسأله 4

1-1-2- پرسش پژوهش 4

1-1-3- فرضیه‌های پژوهش 5

1-1-4- اهداف پژوهش 5

1-1-5- سوابق پژوهش 5

1-1-6- جنبه نوآوري تحقيق 5

1-1-7- روش تحقيق 6

1-1-8- محدوديت‌ها و مشكلات 6

1-2- مفاهيم 6

1-2-1- معنای لغوی گنج (کنز) و دفینه 6

1-2-2- معنا و مفهوم اصطلاحی گنج (کنز) و دفینه 8

فصل دوم: کنز در آیات و روایات

2- کنز در آیات و روایات 13

2-1- آیات و روایات کنز 13

2-2- مراد از آیهء کنز چه کسانی هستند؟ 14

2-3- تعیین مقدار در کنز 15

2-4- استقلال کنز از زکات 17

2-4-1- زکات مال التجاره 20

2-4-2- زکات اوراق نقدی 21

2-4-2-1- انواع پول از دیدگاه شهید صدر(ره) 22

2-4-4- کنز و طرفداران آن در صدر اسلام 25

2-4-5- آثار اقتصادی کنز در جامعه 29

2-5- گنج اندوزی از منظر قرآن 31

2-5-1-کنز در قرآن و ارزشگذاري آن 32

فصل سوم: کنز در فقه امامیه

3- کنز در فقه امامیه 41

3-1- منابع خمس 41

3-1-1- مشترکات شيعه و سني در موارد خمس 50

3-1-1-1- غنايم جنگي 50

3-1-1-2- معادن 50

3-1-1-3- گنج يا دفينه 50

3-2- مطالعه فقهی احکام کنز (ثروت) و زراندوزی 51

3-2-1- ادلّۀ وجوب زکات بر اوراق مالیه 55

3-2-2- نظر فقهاء مذاهب اربعه با ادلۀ ایشان 56

3-3- دیدگاه فقهای امامیه در خصوص کنز (دفینه یا گنج) 58

3-3-1- دفینه (گنج) 58

3-3-1-1-موضوع‌شناسی خمس گنج 58

3-3-1-2- دیدگاه‌هایی مربوط به مسکوک بودن گنج 59

3-3-1-3- معیار شناخت موضوع 60

3-3-1-4- اظهار دیدگاه های فقهای امامیه 61

3-3-2- معدن 68

3-3-2-1- معادن از دیدگاه فقها 71

3-3-2-2- ضرورت طرح دیدگاههای حقوقی دربارۀ معادن 72

3-3-2-3- نظریات فقهی دربارۀ معادن 73

3-3-2-4- ردّ علت های و قول به اشتراک معادن 85

3-3-2-5- راههای ثبوت حق ویژه در معادن 87

3-3-2-6- سرچشمۀ حق ویژه در معدن و حکم خمس  آن 88

3-3-3- غوض و گنج دریایی 89

3-3-3-1- موضوعشناسی جواهر دریایی 89

3-3-3-2- نصاب معدن دریایی 91

3-3-3-3- عنبر 93

3-3-3-4- ثروتهای دریایی 95

3-3-3-5- تعیین موضوع خمس در ثروتهای دریایی 96

3-3-3-6- سایر نظرات فقهی 97

3-3-4- نصاب در گنج 100

3-3-5- ویژگیهای مشترک معدن، گنج و جواهر دریایی 108

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

3-3-6- پاسخ تعارض روایات خمس گنج با روایات انفال 111

فصل چهارم: کنز در حقوق ایران

4- کنز در حقوق ایران 116

4-1- قوانین مربوط به گنج، معدن و حفر 116

4-2- قوانین جزایی حوزه میراث‏فرهنگی‏ 123

نتيجه گيري 131

پیشنهادات. 132

فهرست منابع 136

چكيده

گنج (دفينه) مالی می باشد که در زمین، درخت، کوه یا دیوار پنهان باشد و کسی آن را پیدا کند و طوری باشد که به آن گنج گویند. اکثر فقها بر این حکم که اظهار کننده تعریفی از گنج می باشد اتفاق نظر دارند. “کنز به معنی روی هم نهادن مال و نگهداری آن می باشد و در اصل این لغت از کنز خرما گرفته شده و زمان آن فصلی می باشد که در آن خرما ذخیره می‌‌گردد. و “یکنزون”  در آیهء کنز به معنی ” یدخرون” و در آیهء ” لولا انزل علیه کنز” به معنی مال عظیم می باشد.” در اصطلاح حقوق مدنی مالی می باشد که در زمین یا بنائی دفن شده و برحسب اتفاق و تصادف پیدا گردد. ماده 173 قانون مدنی دفینه (و به اصطلاح فقهی ، کنز) با «لقطة» موارد مشترکی پیدا می کند. گنج به مالی اطلاق می گردد که در زمین، کوه، دیوار و … پنهان باشد و در صورت رسیدن قیمت آن به حد نصاب بایستی خمس آن مال را پرداخت نمود تا بتوان آن مال را تملک نمود و در صورت به حد نصاب نرسیدن برای تصاحب آن حتی نیاز به پرداخت خمس هم نیست. این نوع نگاه به گنج در مسایل فقهی و رسالات توضیح المسایل می تواند مشکلاتی را در زمینه مقابله با تاراج میراث فرهنگی کشور عزیزمان به وجود آورد؛ جا دارد در عصر حاضر که اهمیت آثار میراث فرهنگی بر همگان روشن می باشد و مبین فرهنگ اصیل و کهن کشورمان می باشد؛ مسئولین ذیربط با تعامل بیشتر با آیات عظام کوشش در اصلاح و گرفتن و گرفتن استفتائات جدید در این زمینه داشته باشند تا بتوان قاطعیت اقدام بیشتر و با صلابت تری را پیش روی تاراج فرهنگ کشورمان داشته باشیم.

واژگان کلیدی: حقوق ایران، فقه امامیه، کنز، گنج، مال اندوزی.

 مقدمه

در خصوص کنز، گنج یا دفینه معانی متفاوتی هست به عنوان مثال کنز اسم مالي می باشد که در ظرفي نگهداري مي گردد و گفته شده که کنز، مالي می باشد که دفن شده می باشد. گنج (دفينه) مالی می باشد که در زمین، درخت، کوه یا دیوار پنهان باشد و کسی آن را پیدا کند و طوری باشد که به آن گنج گویند. در اصطلاح حقوق مدنی مالی می باشد که در زمین یا بنائی دفن شده و برحسب اتفاق و تصادف پیدا گردد. کنز به معنی روی هم نهادن مال و نگهداری آن می باشد. کنز یعنی مالی که زکاتش داده نشده باشد، هرچند روی زمین باشد. اما در همه موارداستعمال این کلمه یک معنی نهفته می باشد و آن نگهداری و ذخیره مال و خودداری از آن می باشد که در میان مردم جریان پیدا کند و زیادتر گردد و انتفاع از آن عمومی‌تر گردد، یکی از آن با دادنش منتفع گردد و دیگری با گرفتن آن و سومی با اقدام کردن روی آن. و این اقدام یعنی کنز و ذخیره مال، در سابق به صورت دفینه کردن آن صورت می‌گرفته و زیرا بانک و مخازن عمومی در کار نبوده ناگزیر می‌شدند برای آن که سوء قصدی به آن نشود آن را در زمین دفن کنند.

داهمیت بحث کنز در آن می باشد که چه به معنای زراندوزی و چه به معنای دفینه باشد، موجب می گردد که بحث تفاوت طبقاتی ایجاد گردد و اشخاص به مالی دست یابند که برای به دست آوردن آن هیچ زحمتی متحمل نشده اند و این جای بحث دارد.

در زمان حاضر بحث دفینه و گنج نسبت به گذشته تفاوت هایی کرده می باشد. در قوانین جاری حکومتی هرگونه بهره برداری از دفینه ممنوع می باشد زیرا که بحث منافع و منابع ملی دارای اهمیت فراوانی می باشد و نسبت به منافع اشخاص مهم تر می باشد.

در این پایان نامه قصد داریم بحث زر اندوزی، گنج و دفینه را به گونه دقیق از منظر فقهای امامیه و قوانین موضوعه مورد بحث و مطالعه قرار دهیم.

1-1- طرح تحقيق

1-1-1- بيان مسأله

گنج به مالی اطلاق می گردد که در زمین، کوه، دیوار و . . . پنهان باشد و در صورت رسیدن قیمت آن به حد نصاب بایستی خمس آن مال را پرداخت نمود تا بتوان آن مال را تملک نمود و در صورت به حد نصاب نرسیدن برای تصاحب آن حتی نیاز به پرداخت خمس هم نیست . این نوع نگاه به گنج در مسایل فقهی و رسالات توضیح المسایل می تواند مشکلاتی را در زمینه مقابله با تاراج میراث فرهنگی کشور عزیزمان به وجود آورد؛ جا دارد در عصر حاضر که اهمیت آثار میراث فرهنگی بر همگان روشن می باشد و مبین فرهنگ اصیل و کهن کشورمان می باشد؛ مسئولین ذیربط با تعامل بیشتر با آیات عظام کوشش در اصلاح و گرفتن استفتائات جدید در این زمینه داشته باشند تا بتوان قاطعیت اقدام بیشتر و با صلابت تری را پیش روی تاراج فرهنگ کشورمان داشته باشیم.

در اين پایان نامه بر‌آنيم تا به مطالعه بحث گنج (دفینه) از منظر فقه امامیه و حقوق ایران بپردازیم.

1-1-2- پرسش پژوهش

ديدگاه فقهاي اماميه در خصوص گنج چه تفاوتي با ديدگاه حقوق ايران دارد؟

  • مالكيت گنج در فقه اماميه چگونه می باشد؟
  • مالكيت گنج در حقوق ايران چگونه می باشد؟

1-1-3- فرضیه‌های پژوهش

1.      ديدگاه فقهاي اماميه با حقوق ايران در خصوص مالكيت دفينه متفاوت می باشد.

2.      فقهاي اماميه پس از پرداخت خمس گنج، اجازه تصرف آن را داده اند.

3.      در حقوق ايران اجازه تصرف گنج به هيچ عنوان داده نشده می باشد.

  1-1-4- اهداف پژوهش

مقايسه ديدگاه فقهاي اماميه در خصوص گنج.

  1. مقايسه ديدگاه فقهاي اماميه با قوانين موضوعه ايران در خصوص گنج.
  2. شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     
  3. بررسي دلايل عدم مالكيت گنج از منظر حقوق ايران.
  4. بررسي دلايل مالكيت گنج از منظر فقه اماميه.

1-1-5- سوابق پژوهش

در خصوص بحث گنج، دفینه و یا کنز کتاب یا مقاله مستقل فقهی و یا حقوقی به نگارش در نیامده می باشد. آن چیز که در خصوص گنج (دفینه یا کنز) هست به گونه مختصر در لابلای کتب فقهی زیرمجموعه بحث خمس و همچنین در بعضی مواد حقوقی تصریح شده می باشد. در رساله فقهای معاصر نیز فتاوایی در خصوص بحث گنج هست.

6- جنبه نوآوري تحقيق

در خصوص گنج مطالعات دقيق و كاملي كه بتواند همه زواياي مبهم اين مسأله را در فقه و حقوق ايران مشخص كند انجام نگرفته می باشد. به عنوان مثال مبحث مالكيت فردي و اجتماعي در فقه و حقوق مانند مواردي می باشد كه لازم می باشد مورد بررسي قرار گيرد.

1-1-7- روش تحقيق

روش استدلالي و تحليل منطقي و عقلاني كه از ويژگي تحقيقات کتابخانه ای مي‌باشد در اين رساله بهره گیری شده می باشد و با بهره گیری از منابع و مطالعات كتابخانه‌اي مانند كتب، مقالات، پايان‌نامه‌ها، كتابخانه الكترونيك و … اطلاعات و داده ها جمع‌آوري و مورد بهره گیری واقع گرديده می باشد.

1-1-8- محدوديت‌ها و مشكلات

با در نظر داشتن كمبود كتب مرجع و مهم در خصوص مباحث فقهي، براي تهيه منابع سفرهايي را به شهر قم انجام داده و براي تهيه منابع مورد نظر با سختي‌هايي مواجه شديم. در شهر قم به کتابخانه تخصصی فقه، کتابخانه تخصصی آیت الله فاضل لنکرانی و همچنین نشر کتب فقهی مراجعه نمودیم.

1-2- مفاهيم

1-2-1- معنای لغوی گنج (کنز) و دفینه

کنز. [ ک َ ] (ع اِ) گنج . (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). و فی الحدیث : کل مال لاتودّی زکوته فهو کنز. (منتهی الارب ) (آنندراج ). گنج و خزانه . (غیاث ). ج ، کنوز. (ناظم الاطباء) (اقرب الموارد). مال قرار داده شده در خاک . (از تعریفات جرجانی ) (از اقرب الموارد). || زر و سیم . || آن چیز که به آن مال را نگاه دارند و فراهم آورند. (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد) (دهخدا، 1376، ذیل واژه کنز).

در فرهنگ فارسی به معنای گنج ، اندوخته آمده می باشد (معین، 1386، ذیل واژه کنز).

گنج . [ گ َ ] (اِ)پهلوی گنج ، ارمنی گنج ، آرامی گینزا، گززا، عربی کنز. (حاشیه برهان قاطع، معین). زر و گوهری باشد که در زیر زمین دفن کنند.(برهان ). دفینه ای که پادشاهان نهند. (اوبهی ). رِکاز. دَفینَه . کَنز. مَفتَح (دهخدا، 1376 ذیل واژه گنج).

تعداد صفحه :185

قیمت : 14700تومان